Subsidie isolatie aanvragen: welke regelingen er zijn en hoe je het stap voor stap regelt

Subsidie voor isolatie krijg je meestal via de ISDE van RVO, soms via je gemeente of provincie, en anders kun je goedkoper lenen via het Warmtefonds. Regelingen, voorwaarden en bedragen veranderen regelmatig. Daarom noemen we hier geen bedragen of percentages, maar krijg je een vaste volgorde om zelf uit te zoeken wat er voor jouw huis geldt. In deze tekst staan geen productlinks of affiliate-links. Komen die er later bij, dan zie je dat duidelijk aangegeven.

Welke subsidies voor isolatie zijn er? Landelijk, gemeente en lening

Veel pagina's in Google gooien alles op één hoop. Het helpt om drie soorten regelingen uit elkaar te houden:

1. Landelijke subsidie via RVO (ISDE). De Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing is voor woningeigenaren die zelf in het huis wonen. Je vraagt die aan bij RVO met je eigen DigiD. Isolatie, warmtepompen en een paar andere maatregelen vallen eronder.
2. Subsidies van gemeente of provincie. Deze regelingen zijn lokaal, vaak tijdelijk en hebben een eigen budget. Soms gelden ze voor alle eigenaren in de gemeente, soms alleen voor bepaalde wijken, postcodes, bouwjaren of inkomens. Het budget kan op zijn voordat de einddatum bereikt is.
3. Leningen. Het Warmtefonds verstrekt leningen voor energiebesparende maatregelen, zoals de Energiebespaarlening. Dat is geen subsidie: je betaalt het terug, wel vaak tegen gunstigere voorwaarden dan bij een gewone lening. Sommige gemeenten hebben een eigen duurzaamheidslening, soms ook via het Warmtefonds.

Regelingen kun je soms combineren, bijvoorbeeld ISDE plus een gemeentelijke subsidie. Soms mag dat juist niet voor dezelfde maatregel. Dat staat in de voorwaarden van de lokale regeling. Lees die dus voordat je ervan uitgaat dat je twee keer subsidie krijgt.

ISDE voor isolatie: welke maatregelen tellen mee en wat moet je combineren

Bij de ISDE draait veel om combineren. Voert je één isolatiemaatregel uit, dan kun je daar niet altijd subsidie voor aanvragen, of je krijgt een lager tarief dan bij een combinatie. De precieze regel is in de afgelopen jaren een paar keer aangepast. Kijk daarom op de ISDE-pagina van RVO welke combinatieregel en welke termijn nu gelden, en hoeveel tijd er tussen twee maatregelen mag zitten.

Wat betekent zo'n combinatieregel in de praktijk? Neem een jaren-70-hoekwoning met een zolder zonder isolatie en een kruipruimte onder een koude betonvloer. Laat je eerst het dak isoleren en een jaar later de vloer, dan tellen die twee maatregelen samen als combinatie, zolang ze binnen de termijn van RVO vallen. Je kunt ze ook in één keer laten doen. Bij een tussenwoning uit de jaren dertig kan het bijvoorbeeld gaan om dakisolatie plus HR++-glas in de voorgevel. Ook een isolatiemaatregel samen met een warmtepomp kan als combinatie tellen, als de actuele voorwaarden dat toestaan.

Daarnaast gelden meestal deze eisen:

• Het materiaal moet een minimale isolatiewaarde halen. Bij dak, vloer en gevel heet die de Rd-waarde: hoe hoger, hoe beter het materiaal warmte tegenhoudt. De Rc-waarde gaat over de hele constructie, dus materiaal plus muur of vloer. Bij glas kijk je naar de U-waarde: hoe lager, hoe minder warmte erdoor weglekt.
• Er geldt een minimale oppervlakte per maatregel. Een paar vierkante meter isoleren telt meestal niet.
• De factuur moet het bewijs leveren. Daarop moeten het type materiaal, de isolatiewaarde, het aantal vierkante meters, het adres en de uitvoeringsdatum staan.

Dit is het verschil tussen subsidie 'voor het isoleren' en subsidie 'voor het product'. De overheid betaalt niet voor een rol isolatie, maar voor een aantoonbare verbetering van je woning. Zonder de juiste gegevens op de factuur kan je aanvraag worden afgewezen, ook als het werk goed is uitgevoerd.

Welke isolatie komt in aanmerking? Dak, vloer, spouwmuur, gevel en glas

Dakisolatie. In een gemiddeld huis gaat veel warmte via het dak verloren. Bij een schuin dak wordt meestal aan de binnenkant tussen of tegen de sporen geïsoleerd, bij een plat dak vaak aan de bovenkant bij vervanging van de dakbedekking. Let op de dampremmende laag aan de warme kant, anders kan er vocht in de constructie komen.

Vloer- en bodemisolatie. Bij vloerisolatie komt er isolatiemateriaal tegen de onderkant van de vloer. Bij bodemisolatie wordt een laag, bijvoorbeeld van schelpen of isolatiekussens, op de bodem van de kruipruimte gelegd. Bodemisolatie valt niet onder elke regeling als vloerisolatie. Controleer dat vooraf. Een kruipruimte van minder dan zo'n 35 tot 40 centimeter hoog maakt vloerisolatie lastig, en dan wordt bodemisolatie al snel de praktische keuze.

Spouwmuurisolatie. Hier zoeken veel mensen gericht naar subsidie. Eerlijk antwoord: of je er subsidie voor krijgt, hangt af van de regeling op dat moment en van je situatie. Bovendien is spouwmuurisolatie vaak een van de goedkopere maatregelen per vierkante meter, omdat de isolatie via kleine gaatjes in de voegen wordt ingeblazen en dat meestal binnen een dag klaar is. Ook zonder subsidie is het daarom vaak de moeite waard. De voorwaarde is dat je huis een spouw heeft die leeg genoeg en droog is. Dat geldt grofweg voor woningen van na de jaren twintig tot ongeveer 1975. Een vakman controleert dit met een endoscoop.

Gevelisolatie. Heeft je huis geen spouw, dan kun je de gevel aan de binnenkant isoleren, wat ruimte kost, of aan de buitenkant, wat het aanzicht verandert en vaak een vergunning vraagt. Dit is ingrijpender en meestal pas logisch bij een grote renovatie.

HR++ en drievoudig glas. HR++-glas en triple glas vallen meestal onder de ISDE als ze de vereiste U-waarde halen en enkel of oud dubbel glas vervangen. Ze geven ook meer comfort: minder koude straling bij het raam en minder condens.

Dubbel glas en kunststof kozijnen: wanneer krijg je er subsidie voor en wanneer niet

Het glas en het kozijn zijn twee verschillende dingen. Subsidie gaat meestal over het glas: HR++ of drievoudig glas met een bepaalde maximale U-waarde. Gewoon dubbel glas zonder coating, zoals in veel huizen uit de jaren tachtig, haalt de eisen meestal niet.

Kunststof, houten of aluminium kozijnen tellen op zichzelf vaak niet mee. Soms telt een kozijn wel als het samen met nieuw isolatieglas wordt geplaatst of als de regeling isolerende kozijnen of panelen expliciet noemt, maar dat verschilt per regeling. Ga daarom niet uit van subsidie op een complete kozijnvervanging. Vraag de leverancier om glas en kozijn apart op de offerte en de factuur te zetten, met de U-waarde van het glas erbij. Laat vóór je tekent bij RVO of je gemeente bevestigen of dit onderdeel meetelt.

De redactie raadt het volgende aan: zijn je kozijnen nog gezond, laat dan alleen het glas vervangen. Is het hout verrot, dan is vervanging een onderhoudsbeslissing en is eventuele subsidie mooi meegenomen, maar laat die niet je keuze bepalen.

Subsidie isolatie aanvragen: stappen van plan tot uitbetaling

De volgorde kan per regeling verschillen. Voor de ISDE vraag je doorgaans achteraf aan, na de uitvoering en binnen een vaste termijn. Bij veel gemeentelijke regelingen moet je juist vooraf aanvragen, en ben je te laat als het werk al begonnen is. Deze volgorde werkt in de meeste gevallen:

1. Regeling en voorwaarden checken. Kijk bij RVO en je gemeente wat er nu geldt. Let op de einddatum, het budget en of je vooraf of achteraf moet aanvragen.
2. Woningcheck en offertes. Laat een installateur, isolatiebedrijf of energieadviseur kijken. Vraag minstens twee of drie offertes waarin het materiaal, de Rd- of U-waarde en de vierkante meters staan.
3. Eventueel vooraf aanvragen. Is dat verplicht, wacht dan op de toekenning voordat je opdracht geeft.
4. Opdracht geven en laten uitvoeren.
5. Factuur en betaalbewijs bewaren. Controleer direct of alle gegevens erop staan.
6. Aanvragen of vaststelling indienen binnen de termijn.
7. Uitbetaling. Bij RVO kan de beoordeling een aantal weken duren.

Ben je al begonnen voordat je bij een regeling met vooraf-aanvragen hebt aangevraagd, of is je factuur ouder dan de termijn toestaat, dan krijg je vaak niets meer. Controleer die termijnen zelf bij de regeling, want ze verschillen en veranderen.

Checklist documenten (de eisen verschillen per regeling):

• factuur met adres, uitvoeringsdatum, materiaal, isolatiewaarde en vierkante meters
• betaalbewijs, zoals een bankafschrift
• bij glas: de U-waarde en eventueel de glascertificaten
• het adres van de woning waar je zelf staat ingeschreven
• je eigen DigiD, of eHerkenning als je namens iemand aanvraagt
• soms foto's van voor en na, of een opnamerapport

Subsidiebureaus. Er zijn bureaus die je aanvraag tegen betaling regelen, soms pas als de subsidie binnen is. Wat je daarbij koopt, is gemak en een controle van je papieren. De ISDE-aanvraag zelf is een online formulier dat je met DigiD meestal in een half uur zelf invult, als je factuur in orde is. Twijfel je, bel dan eerst RVO. Dat kost niets.

Subsidie aanvragen voor zelf isoleren

Of zelf isoleren meetelt, verschilt per regeling en is in het verleden veranderd. Ook als het mag, gelden dezelfde eisen. Je moet aantonen welk materiaal je hebt gekocht, met welke isolatiewaarde, hoeveel vierkante meter en voor welk adres. Bewaar dus de bouwmarktfactuur op je naam en adres, en geen kassabon zonder gegevens.

• Voordelen: je bespaart arbeidskosten, en klussen als zolderisolatie tussen de sporen of bodemisolatie zijn goed te doen voor wie handig is.
• Nadelen: fouten in de dampremming of naden geven koudebruggen of vocht. Je hebt geen garantie op het werk, en bij een kruipruimte werk je in krappe, soms vochtige omstandigheden.

Spouwmuurisolatie is geen doe-het-zelfklus: je hebt speciale apparatuur nodig en de vakman moet de spouw vooraf beoordelen. Ook HR++-glas plaatsen laat je beter aan een glaszetter over.

Gemeentelijke en regionale regelingen: zo zoek je wat er in jouw gemeente kan

Begin bij het Duurzaam Bouwloket of het energieloket van je regio, en kijk daarna op de website van je gemeente onder 'duurzaamheid' of 'subsidies'. Let op drie dingen:

• De datum. Bovenaan in Google staat nu een pagina van de gemeente Raalte uit 2021. Zulke oude regelingen zijn vaak allang gesloten. Kijk altijd naar de publicatiedatum en de einddatum, en zoek naar een melding als 'budget op'.
• Postcodes en wijken. Veel lokale regelingen gelden voor een bepaalde wijk of voor wijken die van het gas af gaan.
• Inkomen en woningwaarde. Sommige regelingen zijn alleen voor huishoudens onder een inkomensgrens of voor woningen onder een bepaalde WOZ-waarde.

Vind je niets, bel of mail dan je gemeente. Regelingen worden soms aangekondigd voordat ze online staan.

Isolatie en warmtepomp: waarom de volgorde ertoe doet

Hier zit het grootste voordeel van een goed plan. Een beter geïsoleerd huis heeft een lagere warmtevraag. Daardoor kan de verwarming vaak met een lagere aanvoertemperatuur werken, dus met minder warm water naar je radiatoren, bijvoorbeeld 45 tot 55 graden in plaats van 70 of meer. Een warmtepomp werkt efficiënter, met een hogere COP, naarmate die aanvoertemperatuur lager is. Ook kan er vaak een kleinere warmtepomp volstaan, en die draait minder vaak op vol vermogen, wat meestal minder geluid bij de buitenunit betekent.

Isolatiesubsidie en warmtepompsubsidie zijn aparte onderdelen, maar ze komen samen in de ISDE. Een plan met bijvoorbeeld dakisolatie plus een hybride warmtepomp kan onder de combinatieregels vallen. De voorwaarden kunnen wijzigen, dus check RVO voordat je de volgorde vastlegt. Ons advies: laat bij de woningcheck meteen meten of je radiatoren na isolatie op een lagere temperatuur je huis warm krijgen. Dat bepaalt of hybride voldoende is of dat all-electric haalbaar wordt.

Beter isoleren betekent ook minder natuurlijke ventilatie via kieren. Neem ventilatie daarom mee in je plan: roosters in de ramen, mechanische afzuiging die goed werkt en gewoon dagelijks luchten. Zo voorkom je condens en schimmel.

Als er geen subsidie is: lening, bundelen en een slim plan

Heb je weinig budget, houd dan deze volgorde aan:

1. Kierdichting en kleine maatregelen: tochtstrips, brievenbusborstel, radiatorfolie en de cv-ketel waterzijdig laten inregelen. Dit kost weinig en kun je vaak zelf doen.
2. Dak of vloer, afhankelijk van wat bij jou het meest oplevert en het makkelijkst bereikbaar is. Heb je een spouw, neem dan spouwmuurisolatie mee in je afweging.
3. Glas als laatste, of eerder als je kozijnen of beglazing toch aan vervanging toe zijn.

Bundel je maatregelen binnen de termijn van de ISDE, dan kom je makkelijker aan de combinatieregel. Doe je dat samen met buren via een collectieve inkoop, dan kan de prijs per vierkante meter lager uitvallen. Is er geen subsidie, dan is een lening van het Warmtefonds een optie. Reken dan met de totale maandlast en niet alleen met de verwachte besparing. Hoeveel je bespaart, hangt af van je huis, je stookgedrag en de energieprijzen. Een vast getal geven we daarom niet.

De woningcheck door een installateur of energieadviseur loont bijna altijd. Die kijkt naar het bouwjaar, of er een spouw is en hoe die eruitziet, de opbouw van het dak, de hoogte van de kruipruimte en de ventilatie. Met dat rapport weet je welke maatregel de grootste stap geeft en heb je de juiste gegevens voor je aanvraag.

Korte checklist voor je begint:

• regelingen van RVO en je gemeente gecheckt, inclusief datum en budget
• duidelijk of je vooraf of achteraf moet aanvragen
• woningcheck gedaan
• minstens twee of drie offertes met isolatiewaarde en vierkante meters
• ventilatie meegenomen in het plan
• factuur en betaalbewijs bewaard

Veelgestelde vragen

Welke isolatie komt in aanmerking voor subsidie?

Meestal gaat het om dak-, vloer-, bodem-, spouwmuur- en gevelisolatie en om HR++- of drievoudig glas, mits het materiaal de minimale isolatiewaarde haalt en je de minimale oppervlakte isoleert. Kijk voor de actuele lijst op de ISDE-pagina van RVO.

Hoeveel subsidie krijg je voor isolatie?

Dat hangt af van de maatregel, de vierkante meters, of je maatregelen combineert en welke regeling geldt. De bedragen veranderen regelmatig, dus we noemen ze hier niet. RVO publiceert de actuele bedragen per maatregel.

Welke postcodes komen in aanmerking voor 10.000 euro subsidie?

Zulke bedragen gelden meestal voor een specifieke lokale of regionale regeling of voor een bepaalde doelgroep, zoals een wijkaanpak of de regelingen in het Groningse aardbevingsgebied. Ze gelden niet voor heel Nederland. Controleer via je gemeente of het regionale energieloket of je postcode erbij hoort, en lees de inkomens- en woningeisen. Een bedrag is pas zeker na een toekenning.

Hoe kan ik subsidie aanvragen voor een warmtepomp, en hoe combineer ik dat met isolatie?

De warmtepomp valt ook onder de ISDE en je vraagt die via RVO aan met DigiD. Laat eerst de isolatie en de woningcheck doen, en kies daarna de warmtepomp. Of isolatie en warmtepomp samen als combinatie tellen, staat in de actuele RVO-voorwaarden.

Krijg je subsidie voor dubbel glas?

Voor HR++- of drievoudig glas dat de vereiste U-waarde haalt meestal wel. Voor gewoon dubbel glas zonder isolerende coating meestal niet. Laat de U-waarde op de offerte zetten.

Krijg je subsidie voor kunststof kozijnen?

Kozijnen tellen op zichzelf vaak niet mee. Soms wel in combinatie met isolatieglas of als een regeling ze expliciet noemt. Laat het glas en het kozijn apart op de factuur zetten en laat vooraf bevestigen of het kozijn meetelt.

Is er subsidie voor dakisolatie, vloerisolatie en spouwmuurisolatie?

Meestal wel via de ISDE, onder de voorwaarden voor isolatiewaarde, oppervlakte en combinatie. Voor spouwmuurisolatie hangt het meer van de regeling en je situatie af, maar het is vaak ook zonder subsidie een relatief goedkope maatregel.

Kan ik subsidie krijgen als ik zelf isoleer?

Dat verschilt per regeling. Als het mag, moet je met een factuur op je naam en adres aantonen welk materiaal je hebt gebruikt, met welke isolatiewaarde en hoeveel vierkante meter. Spouwmuurisolatie laat je beter aan een vakman over.

Moet ik subsidie voor of na de isolatie aanvragen?

Voor de ISDE vraag je doorgaans achteraf aan, binnen een vaste termijn na de uitvoering. Bij veel gemeentelijke regelingen moet je vooraf aanvragen. Controleer dit vóór je opdracht geeft.

Waar vind ik subsidie voor isolatie van mijn gemeente?

Zoek via het Duurzaam Bouwloket of het energieloket van je regio, en op de website van je gemeente. Let op de datum, het budget, postcodes en inkomensgrenzen. Twijfel je, neem dan contact op met de gemeente.