Thermostaat bij een warmtepomp: welke je nodig hebt, OpenTherm en hoe je hem instelt
Een slimme thermostaat voor een cv-ketel werkt vaak niet met een warmtepomp. Hier lees je wat OpenTherm en modulerend regelen betekenen, welke thermostaat bij hybride en all-electric past, en hoe je hem instelt zodat de warmtepomp zuinig draait.
Door Redactie HuisWarmtePlan Laatst bijgewerkt op 5 min lezen
Heb je een slimme thermostaat voor je cv-ketel en komt er een warmtepomp? Ga er dan niet van uit dat die thermostaat blijft werken. Volgens Milieu Centraal is een slimme thermostaat die voor een hr-ketel is gemaakt, vaak niet te gebruiken voor een warmtepomp. In de praktijk hoort er meestal een thermostaat bij die de fabrikant van de warmtepomp voorschrijft of meelevert. Daarnaast verandert de manier waarop je hem instelt: een warmtepomp draait het zuinigst bij een zo constant mogelijke temperatuur.
Hieronder lees je waarom dat zo is, wat OpenTherm betekent en hoe je de thermostaat bij een warmtepomp instelt.
Aan/uit, modulerend en OpenTherm
Een thermostaat kan op twee manieren met je verwarming praten:
- Aan/uit. De thermostaat zegt alleen 'warmte nodig' of 'geen warmte nodig'. Het toestel draait dan op vol vermogen of staat uit.
- Modulerend. De thermostaat geeft door hoeveel warmte er nodig is. Milieu Centraal legt het uit voor een cv-ketel: die kan dan op verschillende standen branden. Bij een kleine warmtevraag draait het toestel rustig op een laag pitje.
OpenTherm is een veelgebruikte taal voor die modulerende communicatie tussen thermostaat en verwarmingstoestel. Het is een open standaard die niet aan één merk vastzit en wordt beheerd door de OpenTherm Association, opgericht in 1996. Producten met het OpenTherm-logo zijn getest. Dat betekent nog niet dat elke OpenTherm-thermostaat met elke warmtepomp alles kan: hoe ver de samenwerking gaat, verschilt per fabrikant.
Waarom modulerend regelen bij een warmtepomp telt
Een warmtepomp werkt het zuinigst als hij lang en rustig draait op een lage aanvoertemperatuur. Steeds aan en uit schakelen, of het huis 's ochtends in één keer graden laten opwarmen, kost extra stroom. Een regeling die geleidelijk kan bijsturen, past daar beter bij. Lees meer over hoe een warmtepomp werkt en waarom de aanvoertemperatuur zo belangrijk is.
Welke thermostaat bij welk systeem?
| Situatie | Wat je nodig hebt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Alleen cv-ketel | Een thermostaat die bij je ketel past, aan/uit of modulerend | Modulerend regelen werkt alleen als ketel én thermostaat het ondersteunen |
| Hybride warmtepomp met ketel | Een thermostaat die de warmtepomp en de ketel samen aanstuurt | Vaak moet de thermostaat op de warmtepomp of de regelunit worden aangesloten, niet meer rechtstreeks op de ketel; volg de installatievoorschriften |
| All-electric warmtepomp | De thermostaat of regeling die de fabrikant voorschrijft | Een slimme thermostaat voor een hr-ketel is vaak niet bruikbaar |
| Warmtepomp met vloerverwarming | Een regeling die traag en gelijkmatig stookt | Vloerverwarming reageert langzaam; grote temperatuursprongen werken averechts |
Twijfel je? Vraag de installateur vóór de installatie welke thermostaten met jouw warmtepomp werken en welke functies dan wel en niet beschikbaar zijn.
Hybride warmtepomp: wie bepaalt wanneer de ketel bijspringt?
Bij een hybride warmtepomp regelt de thermostaat (of de regelunit van de warmtepomp) ook wanneer de cv-ketel het overneemt. Volgens Milieu Centraal schakelt een hybride warmtepomp vaak over op de ketel als het buiten kouder wordt dan ongeveer 4 graden. Die grens kun je meestal zelf aanpassen. Milieu Centraal raadt aan dat rustig uit te proberen: zet de grens een stapje lager en kijk of je huis comfortabel warm blijft.
Zo stel je de thermostaat in bij een warmtepomp
Milieu Centraal geeft deze vuistregels:
- Houd de temperatuur zo constant mogelijk. Grote verschillen tussen dag en nacht zijn met een warmtepomp minder zuinig, omdat de warmtepomp 's ochtends dan hard moet werken om het huis weer op temperatuur te krijgen.
- Nachtverlaging: beperkt. Zet de thermostaat 's nachts 1 graad lager als je huis redelijk geïsoleerd is, en 2 graden lager bij matige isolatie. Heb je vloerverwarming, een bodemwarmtepomp of een goed geïsoleerd huis met ventilatie met warmteterugwinning, zet hem dan niet lager.
- Overdag niet te hoog. Milieu Centraal adviseert om de thermostaat als je thuis bent niet hoger te zetten dan 19 graden.
- Weekend of vakantie weg? Zet de thermostaat op 15 graden en laat de radiatorknoppen in alle ruimtes open.
- Ruimtes waar je niet bent: draai daar de verwarming uit.
En verder:
- Radiatorkranen in de woonkamer open. In de ruimte waar de kamerthermostaat hangt, horen volgens Milieu Centraal geen thermostaatkranen die zelf dichtgaan. Daar regelt de kamerthermostaat; laat de kranen daar volledig open.
- Per ruimte regelen. Milieu Centraal wijst erop dat je bij een nieuwe ketel of warmtepomp de temperatuur per ruimte moet kunnen regelen. Bespreek met de installateur hoe dat in jouw huis werkt.
Bestaande thermostaat houden of vervangen?
Stel deze vragen aan je installateur, liefst al bij de offerte:
- Werkt mijn huidige thermostaat met deze warmtepomp, en zo ja: aan/uit of modulerend?
- Moet de thermostaat op de warmtepomp, de regelunit of de ketel worden aangesloten?
- Kan ik zelf de stooklijn en, bij hybride, de omschakeltemperatuur naar de ketel aanpassen?
- Welke app of bediening hoort erbij, en blijft die werken als ik later van energieleverancier wissel?
- Zit de thermostaat bij de offerte inbegrepen?
Een nieuwe thermostaat is een kleine post naast de rest van de installatie, maar neem hem wel mee als je de kosten van een warmtepomp vergelijkt. We hebben zelf geen thermostaten getest en noemen daarom geen merken als aanrader.
Veelgestelde vragen
Werkt een slimme thermostaat ook met een warmtepomp?
Soms, maar reken er niet op. Volgens Milieu Centraal is een slimme thermostaat die voor een hr-ketel is gemaakt, vaak niet te gebruiken voor een warmtepomp. Vraag de installateur of fabrikant welke thermostaten met jouw warmtepomp samenwerken.
Kan ik mijn huidige thermostaat houden bij een hybride warmtepomp?
Dat hangt af van de warmtepomp. Bij veel hybride systemen moet de thermostaat zowel de warmtepomp als de ketel aansturen, en wordt hij anders aangesloten dan nu. Laat de installateur in de offerte vermelden of je huidige thermostaat kan blijven.
Moet ik de thermostaat 's nachts lager zetten met een warmtepomp?
Een beetje. Milieu Centraal adviseert 1 graad lager bij redelijke isolatie en 2 graden bij matige isolatie. Bij vloerverwarming of een goed geïsoleerd huis laat je hem 's nachts gewoon staan. Een grote nachtverlaging kost met een warmtepomp juist extra stroom.