Radiatoren voor lage temperatuur: welke soort en welk vermogen passen bij een warmtepomp?
Een warmtepomp stookt met lauwer water dan een cv-ketel, en dan levert elke radiator minder warmte. Radiatoren met twee of drie platen en lamellen redden het meestal wel, oude ledenradiatoren vaak niet. Zo check je wat jouw radiatoren aankunnen.
Door Redactie HuisWarmtePlan Laatst bijgewerkt op 7 min lezen
Een warmtepomp verwarmt je huis met lauwer water dan een cv-ketel. Daardoor geeft elke radiator minder warmte af. Of je radiatoren dat aankunnen, hangt vooral af van hun soort en grootte. Volgens Milieu Centraal is een radiator met twee of drie platen én lamellen meestal geschikt om op lage temperatuur te verwarmen. Bij één plaat of zonder lamellen lukt het soms wel en soms niet, afhankelijk van je isolatie. Een ouderwetse ledenradiator is meestal minder geschikt.
Op deze pagina lees je hoe je jouw radiatoren herkent, waarom het vermogen op de doos bij een warmtepomp niet klopt en hoe je checkt of je radiatoren volstaan.
Waarom de watertemperatuur alles bepaalt
Een cv-ketel kan het verwarmingswater flink heet stoken. Volgens Milieu Centraal verwarmden oudere ketels het water tot wel 75 graden. Een warmtepomp werkt het zuinigst bij lage temperaturen, tot hoogstens 55 graden. Hoe lager de temperatuur van het water dat naar je radiatoren gaat (de aanvoertemperatuur), hoe minder stroom de warmtepomp per eenheid warmte nodig heeft.
Het nadeel: een radiator met lauwer water erin geeft minder warmte af. Om je kamer even warm te krijgen, heb je dan meer radiatoroppervlak nodig, een betere isolatie, of allebei.
Soorten radiatoren en hoe geschikt ze zijn
| Soort | Herkenning | Bij lage temperatuur |
|---|---|---|
| Paneelradiator met 2 of 3 platen en lamellen | Dikke radiator, aan de bovenkant zie je een rooster met lamellen tussen de platen | Meestal geschikt |
| Paneelradiator met 1 plaat of zonder lamellen | Dunne, vlakke radiator | Soms, afhankelijk van isolatie en formaat |
| Ledenradiator | Ouderwetse radiator van losse ribben of kolommen, vaak gietijzer | Meestal minder geschikt: weinig vermogen en zwaar |
| Convector | Lamellenblok in een omkasting of convectorput | Meestal meer vermogen dan een radiator van hetzelfde formaat, maar weinig stralingswarmte |
| Radiator of convector met ventilator | Ingebouwde of losse ventilator die lucht langs de lamellen blaast | Geschikt; Milieu Centraal noemt radiatorventilatoren als hulpmiddel |
| Vloerverwarming | Leidingen in de vloer | Heel geschikt voor lage watertemperaturen |
De beoordelingen in de laatste kolom komen van Milieu Centraal. Ze zijn een vuistregel. Of een radiator in jouw kamer genoeg warmte geeft, hangt ook af van hoe groot hij is en hoeveel warmte die kamer verliest.
Wat type 11, 21, 22 en 33 betekent
Bij paneelradiatoren zie je vaak een typenummer van twee cijfers. Dat is een gangbare aanduiding in de branche:
- Het eerste cijfer is het aantal platen waar water door stroomt.
- Het tweede cijfer is het aantal rijen lamellen (convectorplaten).
Een type 11 heeft dus één plaat met één rij lamellen. Een type 21 heeft twee platen en één rij lamellen, een type 22 twee platen en twee rijen lamellen, en een type 33 drie platen en drie rijen lamellen. Bij dezelfde hoogte en lengte geeft een hoger type meer warmte af, maar hij is ook dieper.
Twijfel je welk type je hebt? Kijk van bovenaf in de radiator, of zoek het typeplaatje of de productcode op en vraag het datablad op bij de fabrikant.
Het vermogen op de doos geldt niet bij een warmtepomp
Fabrikanten geven het vermogen van een radiator meestal op bij 75/65/20. Dat betekent: water van 75 graden gaat erin, water van 65 graden komt eruit, en de kamer is 20 graden. Dat is de standaardconditie uit de Europese norm EN 442. Met een warmtepomp draai je bijna altijd op lagere temperaturen, en dan levert dezelfde radiator flink minder.
Een voorbeeld uit een fabrikantentabel: de Zehnder Nova Neo VRX-044-070, een designradiator met ingebouwde ventilator, levert 1087 watt bij 75/65/20 en 636 watt bij 55/45/20. Dat is ruim 40 procent minder bij water dat 20 graden koeler is. Bij een gewone radiator zonder ventilator werkt hetzelfde principe, al verschilt de precieze daling per model.
Wat betekent dat voor jou?
- Vergelijk radiatoren bij het temperatuurregime van jouw warmtepomp, niet bij 75/65/20. Veel fabrikanten publiceren tabellen voor lagere temperaturen, of een omrekenfactor.
- Een radiator die nu ruim voldoende is, kan bij een warmtepomp krap worden. Vooral in kamers met veel buitenmuur of grote ramen.
- Andersom kan ook. Na isolatie heeft een kamer minder warmte nodig. Dan kan een radiator die vroeger op 70 graden moest draaien, het nu ook op lagere temperatuur aan.
Zo check je of je radiatoren volstaan
Stap 1: doe de Verwarmingstest
Milieu Centraal heeft een eenvoudige test voor huishoudens met een cv-ketel. Je zet het verwarmingswater van de ketel op 50 graden en laat alle radiatoren in de normaal verwarmde kamers volledig openstaan. Het warme tapwater verlaag je níet. Blijft het huis tijdens koud weer comfortabel warm, dan is het waarschijnlijk klaar voor een warmtepomp. Blijft het koud, dan moet je volgens Milieu Centraal eerst aan de slag met je isolatie of je radiatoren. Een hybride warmtepomp kan dan een tussenstap zijn.
Let tijdens de test op welke kamer als eerste achterblijft. Daar zit waarschijnlijk de radiator die te krap is.
Stap 2: laat een warmteverliesberekening maken
De test geeft een indruk, geen berekening. Een installateur rekent per kamer uit hoeveel warmte die verliest op een koude dag. In Nederland gebeurt dat voor woningen volgens ISSO-publicatie 51. Daarna vergelijkt hij dat warmteverlies met wat jouw radiatoren leveren bij de gekozen aanvoertemperatuur. Zo zie je precies welke radiatoren kunnen blijven en welke te klein zijn.
Vraag bij elke offerte of er een warmteverliesberekening per ruimte bij zit. Een installateur die alleen naar het aantal vierkante meters kijkt, slaat een stap over.
Radiator te klein: de opties
Komt een kamer tekort, dan heb je meerdere mogelijkheden. Vaak is een combinatie het goedkoopst:
- Beter isoleren. Minder warmteverlies betekent dat dezelfde radiator volstaat. Bekijk welke subsidie voor isolatie er is.
- Een groter type op dezelfde plek. Bijvoorbeeld een type 22 of 33 in plaats van een type 11, of een langere radiator. Vaak kunnen de bestaande aansluitingen blijven, maar dat hangt af van de hartafstand.
- Een radiator met ventilator of een convector. Die halen meer warmte uit lauw water, maar maken wel wat geluid en hebben stroom nodig.
- Radiatorventilatoren op een bestaande radiator. Een goedkopere aanvulling die Milieu Centraal noemt. Kies een model dat bij lage temperaturen aanslaat.
- Vloerverwarming. Heel geschikt voor lage temperaturen, maar ingrijpend in een bestaande woning.
Houd ook de radiator zelf vrij. Een bank ervoor, lange gordijnen of een dichte ombouw kosten warmte. Milieu Centraal raadt aan de verwarming daar niet mee te blokkeren.
Radiatoren vervangen is werk voor een installateur. Neem het mee in de offerte, zodat je de totale kosten van een warmtepomp in één keer ziet.
Hybride of all-electric: wat het betekent voor je radiatoren
- Bij een hybride warmtepomp springt de ketel bij als het buiten koud is. Te krappe radiatoren zorgen dan niet voor een koud huis, maar wel voor meer gasverbruik. Vaak kunnen de meeste radiatoren blijven en vervang je er alleen een of twee.
- Bij een all-electric warmtepomp is er geen ketel als achtervang. Dan moet elke kamer op de koudste dagen warm worden met de lage aanvoertemperatuur. Hier is een warmteverliesberekening per ruimte geen luxe, maar een vereiste.
Dit artikel vervangt geen woningcheck. Laat een installateur je radiatoren en je woning bekijken voordat je radiatoren koopt of vervangt.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn oude radiatoren houden als ik een warmtepomp neem?
Vaak wel, zeker als het paneelradiatoren met twee of drie platen en lamellen zijn en je huis redelijk geïsoleerd is. Doe de Verwarmingstest op 50 graden en laat een installateur per kamer het warmteverlies berekenen. Meestal hoeven alleen de radiatoren in de lastigste kamers te worden vervangen.
Wat betekent type 11, 21, 22 of 33 bij een radiator?
Het eerste cijfer is het aantal platen, het tweede het aantal rijen lamellen. Een type 22 heeft dus twee platen en twee rijen lamellen. Hoe hoger het type, hoe meer warmte de radiator bij dezelfde hoogte en lengte afgeeft.
Is een elektrische radiator een alternatief voor een warmtepomp?
Niet voor een heel huis. Een elektrische radiator maakt van 1 kWh stroom 1 kWh warmte. Een warmtepomp haalt daarnaast warmte uit de buitenlucht of de bodem en levert zo meerdere kWh warmte per kWh stroom. Een elektrische radiator kan wel nuttig zijn als bijverwarming in een kleine, weinig gebruikte ruimte.